Ислам тарихы

Әділдік – әр нығметті лайықты орнына қою

- Әділдік деген не?

- Ағаштарды суғару.

- Әділетсіздік ше?

- Тікендерді суғару...

Әділдік – әр нығметті лайықты орнына қою деген сөз. Су ішетін әр дәнді суғару деген сөз емес...

Әділетсіздік - бір нәрсені өз орнымен қолданбау, оны лайықты емес жерге қою дегенді білдіреді. Бұл болса, тек залалға себеп...

Бір яһуди Әли ибн Әби Талибтің үстінен шағымданып, Омар ибн әл-Хаттабқа келеді. Әли Омардың алдына келіп отырғанда, Омар: «Уа, Әбу әл-Хасан! Тұр да, қарсыласыңның жанына барып отыр»,– дейді. Али айтқанын орындайды. Мұсылмандардың әміршісі Әлидің жүзінен ашу мен қобалжу белгілерін байқайды. Дегенмен қазылық біткенге дейін байқамаған сыңай танытады. Сосын Алиге: «Уа, Али, қарсыласыңмен бірге қойғанымды ұнатпай қалдың ба?» – дейді. Сонда Әли: «Жоқ, менің қобалжу себебім, сен мені кунияммен (Әбу әл-Хасан деп) шақырып, қарсыласымды олай шақырмай, екеумізге тең қарамадың. Содан яһудидің мұсылмандардың арасында әділдік жоғалған екен деп ойлап қалуынан қорықтым»,– деген. Өйткені, Омардың Әлиді «Уа, Әбу әл-Хасан!»,– деп шақырғаны секілді, арабтарда куниямен, яғни «пәленшенің әкесі» деп шақыру, сол кісіге деген құрметтің белгісі болып табылған екен!

Бізге жеткен хадистердің бірінде: « Қазы (судия) үш түрлі, екеуі тозақта, біреуі ғана жәннатта: бір қазы ақиқатты білді және сонымен үкім шығарды, ол жәннатта. Екіншісі адамдарға білімсіздікпен үкім шығарды, ол тозақта. Үшіншісі үкімде біле тұра зұлымдық етті, ол да тозақта» (Тирмизи). Ал, бітімге келгендегі әділдік жөнінде Алла Тағала: «Екі топтың арасын әділ түрде жарастырыңдар һәм әркез қара қылды қақ жарғандай тура болыңдар. Өйткені Алла турашылдарды жақсы көреді!» деген (Хужурат, 9).

материал «Көңіл сұлтаны» кітабынан алынды,

ummet.kz

Берген сертті орындамаудың мысалы

"Бір топты басқа топтан үстем деген сылтаумен араларыңдағы анттарыңды бұзып, жібін мықтап иіргеннен кейін тарқатқан қатын құсаған болмаңдар. Шын мәнінде Алла сендерді осымен сынайды. Сондай-ақ дүниеде қайшылыққа түскен нәрселеріңді қиямет күні сендерге ашықтайды." ("Нахл" сүресі, 92-ші аят)

Аллаға иман келтірген адамның жүрегінің сипаты

"Алла Тағала көктер мен жердің нұры. Оның нұрының мысалы: Ішінде жарық бар қуыс (немесе қуыста жанған жарық) сияқты. Жарық әйнектің ішінде. Ал әйнек; бейне інжудай бір жұлдыз. Шығыста батыста болмаған берекетті зәйтін майымен тамызылады. Тіпті от тимей-ақ оның майы жарық бергелі тұр. Нұр үстіне нұр. Алла қалаған кісісін өз нұрына бөлейді. Алла адамдарға өстіп мысал береді. Алла әр нәрсені толық білуші..." ("Нұр сүресі, 35-ші аят)

Ең бастысы, тапқан дүниеміз Алладан алыстатпаса екен

«Біліп қойыңдар! Шын мәнінде, дүние тіршілігі бір ойын, ермек, сән ғана. Өзара мақтанысу, сондай-ақ мал-дүние мен балаларды көбейтудің жарысы.Бейне бір өсірген өсімдігімен егіншілерді таңқалдыратын жаңбыр сияқты.Сосын қурап, сап-сары болғанын көресің.Содан кейін үгінді болады. Дүние тіршілігі де сол сияқты.Ал ақыретте (кәпірлер үшін) қатты азап, (мүминдар үшін) Алладан жарылқау, ризалық бар. Негізінде, дүние тіршілігі алданыштан басқа ештеңе де емес» ("Хадид" сүресі, 20-шы аят)

Ғайбаттан адамды қашыратын мысал

"Әй мүміндер! Күмәнның көбінен сақтаныңдар. Өйткені, күмәнның кейбірі күнә. Сыр тексермеңдер, біреуді-біреу ғайбаттамасын. Біреулерің өлген туысының етін жеуді жақсы көре ме? Әрине оны жек көресіңдер. Расында Алла тәубені тым қабыл етуші, ерекше мейірімді" ("Хужурат" сүресі, 12-ші аят)

Садақа сауабының еселенуі

Алланың разылығына бөленуді жан-тәнімен қалап және көкіректеріндегі иманды мықтап бекіту үшін дүние-мүлкін (игі жолда) жұмсайтындардың мысалы бейне бір биік жерде орналасқан әдемі бау-бақша тәрізді.

Аллаға серік қосушылардың жамандығының мысалы

Алла (көп құдайға құлдық ұрған бейшара мен бір Аллаға ғана құл болған адам арасындағы айырмашылықты түсіндіру үшін) мынадай мысал келтірді:

Ібілістің жәннаттан қуылғаннан кейінгі мақсаты – кек алу

Қаншама қиындықтарға қарамастан, разы болған күйде күлімсіреп жүру – ұлы құлшылық. Бұл құлшылық періштелердің тәсбихі секілді, себебі оның шегі жоқ.

Нағыз ақымақ – сауаптарын өзгелерге үлестіріп жүретін адам

Бірде бір кісі Пайғамбарымызға (с.ғ.с) келіп былай сұрады:

«Үмметімнен серік таңдар болсам, Әбу Бәкірді (р.а) таңдар едім»

Әбу Сағид әл-Худри былай дейді: