Категория бойынша

Тарауық намазына қатысты үкімдер

Мақалалар

2018 жылы (1439 һ.ж.) Қазақстанда рамазан айы 17 мамырда басталады. Биыл рамазан айы 29 күн жалғасады, 15 маусым ораза айт мерекесі. Маусым айының 11-інен 12-сіне қараған түні – Қадір түні. Рамазан айынан бір күн алдын, яғни 16 мамырда кешке құптан намазынан соң еліміздің барлық мешіттерінде тарауық намазы оқыла бастайды.

Ораза толыққанды болу үшін 6 кеңес

Мақалалар

Рамазан айында оразамыз толыққанды өз деңгейінде болуы үшін мына алты түрлі әдепке көңіл бөліп жүргеніміз абзал:

Өзгеруді өзімізден бастау үшін...

Мақалалар

Имам – ұлағатты лауазым. Имам  атана білу, оны қадір тұту, қастерлеу, өз арыңдай таза ұстау – әр имамның борышы. Ісіне  деген адалдық  қана оның қадір-қасиетін арттырып, құрметке бөлейді. Жамағатын Алла Тағаланың иләһи ілім нәрімен сусындатып, тәлім-тәрбие беру, жақсы қасиеттерді бойына дарытып, адамгершілік рухта бағыт-бағдар сілтеу имамның басты еңбегі.  

Яссауи - айырықша орыны бар тұлға

Мақалалар

Ұлттың ұлттығын қалыптастыратын екі негізгі арна бар. Оның бірі - дін, екіншісі - тіл. Дін - өркениеттің негізі, ал, тіл - ұлттық мәдениеттің өзегін құрайды. Осы екі арнаның бірі суалатын болса, ұлттың болмыстық тіршілігіне нұқсан келгені.

Тәуекел - ер жолдасы

Мақалалар

Тәуекел - Ислам дінінде ерекше орын алатын Алла Тағалаға ғибадат етудің жоғары түрі. Қазіргі заманда Ислам дінін ұстанып жүрген мұсылмандар тәуекел етудің маңызын, оның қадір - қасиетіне көңіл бөле бермейді.

БІЗГЕ ЖҮРЕК БІРЛІГІ КЕРЕК

Мақалалар

Халқымыздың ғасырлар бойы жалғасқан ата танымында бірліктің маңызы айырықша. Дана халқымыз «Бірлік болмай тірлік болмайды», «Байлық – байлық емес, бірлік – байлық» деп бірліктің алдында байлықтың да құнсыз екенін сезінген.

Пенденің рызық-несібесі

Ақида

Жаратылыстағы бүкіл тіршілік атаулының өлшеулі рызығын бір Алла Тағала ғана береді. Ал, сол рызық- несібесін өз аяғымен жүріп табатындар мен әрекет етуге дәрменсіз тіршілік атаулының рызығының арасында пәлендей айырмашылық жоқ. Мәселен, адамдар, хайуанаттар мен құстар өз рызық-несібелерін саналы түрде әрекет ету арқылы тапса, ана жатырындағы сәбиге Алла анасының қанымен рызық береді. Тіршіліктегі басқа да әлсіз «шақалақтар» туралы да осыны айтуға болады.

Жүректегі мөр

Ақида

Дінімізде кейбір жандардың жүректерінің мөрленгендігі жайында айтылады. Мөрленген деген сөздің мағыналық шеңбері – иманға құлақ асып, жүрегі жібімейтін, хақ жолды теріс деп санап, өз пікірінен әсте танбайтын жандар деген ұғымды қамтиды. Осыдан келіп, санамызда «шындығында да пенденің жүрегіне мөр басылып, содан ол мәңгілік кәпір бола ма екен?» деген заңды сауал қылаң береді.

Дұрыс жол (хидаят) мен адасушылық (далалат)

Ақида

Хидаят – Алланың бұйырған тура жолына түсу, иман етіп, ізгі амал істеу. Ал, далалат – хақ жолдан бас тартып, адасушылыққа бой алдыру деген ұғымды білдіреді.

Жақсылық пен жамандықтың Алладан екендігіне сену

Ақида

Біз, яғни иман етуші пенделер әу баста әмәнту билләһты айтқан кезде жақсылық пен жамандықтың бір Алладан екендігіне сендік. Негізінде Алла Тағаланың шексіз құдіреті арқылы жер бетіндегі әрбір нәрсе жұп-жұбымен жаратылған. Жақсылық пен жамандық ұғымдары да бір біріне қарама қайшылық жұбы.

Тағдыр өзгере ме?

Ақида

Алла Тағала жер бетіне келіп-кететін күллі тіршілік атаулының тағдырын әуелде Ләуһу Махфузда жазып қойған. Ләуһу Махфуз негізгі ана кітап болғандықтан Алланың одан басқа «Ләуһу Маху», «Лауһу Исбат» есімді тағдыр кітаптары бар.

Тағдырды сылтау ету дұрыс па?

Ақида

Тағдыр мен қазаға иман ету – парыз. Бірақ пенде тағдырдың мәнін дұрыс тәпсірлемей, өз пайымымен қорытынды шығарап, сылтауратып жауапкершіліктен құтыла алмайды.

Бір амалдың жеті түрлі пайдасы

Ғибратнама

Әбу Лейс ас-Самарқанди (р.а) деген фақиһ ғалым былай деп өсиет етеді:

"Кімде - кім бір ғалымның жанында отырып, бірақ ешнәрсе жаттауға шамасы келмесе, сонда да оған мынадай жеті түрлі пайдасы болады:

Осы дұғаны таңертең оқыған кісі кешке жетпей көз жұмса, жұмақтық болады

Ғибратнама

Ардақты пайғамбарымыз (с.ғ.с.) бұл дұғаны «Сәйидуль истиғфар» (яғни, кешірім сөздің төресі), деп атаған. Өйткені, бұл дұға − құлдарының тәубасын қабыл етуші, ерекше мейірімді Алладан кешірім сұрағанда айтылатын ең ізгі сөздерді қамтыған.

Оқушы мен ұстаздың оқиғасы көпті жылатты

Ғибратнама

Оқу жылының басында алтыншы сыныптың жетекшісі өз шәкірттерінің алдында тұр. Ол балаларға бір рет көз тастады да, барлығын бірдей жақсы көретінін, оларды көргеніне риза екенін айтты. Бұл әрине, жалған болатын. Өйткені алдыңғы қатарда өзі жақсы көре қоймайтын бір бала бүрісіп отыр.

Уайым-қайғыдан сейілтіп, қарыздан құтылуға сеп болатын ДҰҒА

Ғибратнама

«Уа, Аллам, мені уайым жеуден, қайғы-қасіреттен, дәрменсіздіктен, жалқаулықтан, қорқақтықтан, сараңдықтан, қарызға белшеден батудан және адамдардың зорлық-зомбылығынан сақтай гөр!»

10 РЕТ ОҚЫЛСА, 40 МИЛЛИОН САУАП БЕРІЛЕТІН ДҰҒА

Ғибратнама

Алла Тағаланың мейірімі мен кеңшілігі сондай, кейбір болмашы ниетіміз бен амалдарымызға  біз ойламаған сауаптар береді. Алла ақырғы Елшісінен (Оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) жеткен мына бір хадисте мына дұғаны 10 рет оқыған адамға 40 миллион сауап берілетіні айтылған.

Ережеп айына құрмет көрсеткен салихалы әйел

Ғибратнама

Салихалы бір әйел жылда Ережеп айының әр күнінде он екі мың рет «Ықылас» сүресін оқиды екен. Осы ғибадаты үшін арнайы киетін көйлегі болыпты. Ол көйлегін тек он екі мың рет «Ықыласты» оқитын кезде ғана киетін.

Шайтанның кесірі

Бір аят тәпсірі

Адам баласы ақыл-ойының аман болуы, тура жолдан адаспауы үшін әрдайым Аллаға мұқтаж. Қасиетті Құранның «Нас» сүресінің 4-аятында сондай аздырушылар жайында баяндалады. 

«Бір аят тәпсірі» айдарының алдығы санында «Бисмилла»-ның тәпсірі  басталған еді. Кезекті берілімде сіздердің назарларыңызға сол тәпсірдің жалғасын ұсынып отырмыз.

«Бисмиллә»-ның тәпсірі

Бір аят тәпсірі

بسم الله الرحمن الرحيم

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын!

Алланың сүйіншілеген жеңісі мен жәрдемі

Бір аят тәпсірі

Алла Тағала "Насыр" сүресінде былай дейді:

إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ

وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا

  1. «Алла Тағаланың жәрдемі мен жеңісі келген кезде.
  2. Адамдардың топ-топ болып Алланың дініне кіргендерін көрген кезде.
  3. Раббыңа хамд, мадақ айтып, тәсбих айтып пәкте және Одан кешірім тіле. Ол тәубені қабыл етуші».

«Әғузу биллә»-ның тәпсірі

Бір аят тәпсірі

                أعوذ بالله من الشيطان الرجيم

Алланың рақымынан қуылған шайтаннан (сақта деп)

Аллаға сиынамын!

«Әғузү» сөзінің мағынасы: «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم» дұғасындағы «أعوذ» (Әғузү) сөзі Құранда «إستعاذة» (Истиғаза) және «مَعَاذَ اللَّهِ» (МәғәзАлла) түбір сөздерінен туындаған етістіктің бірінші жағы болып – сыйынамын, пана тілеймін сынды мағына береді.

Адам баласы – әлсіз жаратылыс. Әлсіздігі оның қабілеті мен күш-қуатының шектеулілігінде. Ал Алла Тағаланың құдіреті, ілімі шексіз. Ешнәрсеге мұқтаж емес, мұңсыз. Бәлки, күллі жаратылыс Оған мұқтаж. Біз екі әлем бақытына Рахман-Рахим болған Алла Тағаланың көмегі болмаса, қол жеткізе алмайтынымыз ақиқат. Тіпті, біз қас-қағым сәт тіршілік ету үшін де Оның рахымына зәруміз. Яғни, әлсіздігімізді пайымдадық, сезіндік делік. Ендеше, бар тілегімізді әлемдердің Раббысы болған Құдіреті күшті Жаратушы Иемізден сұрамаған да, кімнен сұраймыз?! Алла Тағала: «(Әй, Расулым!) Сен оларға: «Егер жасаған дұғаларың болмаса, Раббым сендерді қалай бағаласын?» деп айт!» (Фурқан сүресі, 77-аят) деген. Сонда адамзатты мәңгі бақытсыз етуді мақсат еткен, қас дұшпанымыз Ібіліс шайтанның шәрінен Аллаға сыйынуға қаншалықты мұқтаж екеніміз айтпасақ та түсінікті жағдай.

Шайтан – ол адам баласы мен жындар әлемінің ішінен ақиқатқа қарсы шығып Ібілістің жетегіне ерген күнәкар жаратылысқа берілген атау. Имам Құртуби: Шайтанның «الشيطان» деп аталуы, оны ақиқаттан алыстатқан бойындағы тәкаппарлығы мен тоңмойындығы – деген[1]. Адам бойынан тозаңның түйіріндей «Мен-мендік» көрінсе, ол Алла Тағалаға қарсы шығуға жеткілікті болған қауып болып табылады. Бұның мысалын Адам ата (а.с) мен Хауа ананың өмірінде тыйым салынған ағаштың жемісін жеуден болған жазатайымдық ісінің жүз беруінен көруге болады. Қолымен істегенін мойнымен көтеру пайғамбар сүннеті екенін Адам (а.с) тәубесіне келіп, Жаратушысынан кешірім сұрап, адамға тән кішіпейілдік танытуымен кеңшілікке ие болса, ал Ібіліс Алланың: «Адамға сәжде (құрмет) қылыңдар» (Бақара, 34-аят) деген әміріне қарсы келіп, қателігін танудың орнына мен-мендігі арта түсті. Бұл ісі оны Алланың азабына ұшыратып, мәңгілік құрдымға жіберді. Адамзат өмірінде алғаш көрініс тапқан бұл оқиға бізге кішпейілдік пайғамбар жолы, тәкәппарлық Ібілістің жолы екенін ұқтырды.

«Әш-шайтан» сөзі «Әлиф-ләм» әріптерімен келгендіктен тобы көп екенін көрсетеді. Адамдарды аздырып, жамандыққа шақыратын адамдар да сол шайтанның тобына кіреді. Қасиетті Құранда: «Осылайша әр пайғамбарға адамдар мен жындардың шайтандарын дұшпан қылдық. Олар бір-біріне жылтыраған алдамшы сөздерді сыбырлайды. Егер Раббың қаласа, олар оны жасай алмас еді. Оларды жасанды сөзімен қалдыр» (Әнғам сүресі, 112-аят) делінеді. Бұл аятта Алланың пайғамбарлары және мүмін құлдарына әрдайым қарсы дұшпан болатын шайтандардың адамзат және жындар қауымының арасынан болатыны айтылып тұр. Олар дұшпандық мақсатына жету жолында  ақиқатты көлегейлеп, көңілдерге күдік салу арқылы түрлі жолдармен азғырады. Шайтан кейде, жақын туысымыз бен қимас досымыз болуы да мүмкін. Біз нақты шайтанды немесе кімнің қандай ісі шайтани іс екенін Құран аяттары мен хадистердің негізінде бірде ажыратып жатсақ, кейде ажырата алмай күнәлі іске кетіп қаламыз. Сол себепті, күллі әшкере-көмескіні білуші, құдіретті Жаратушы Хақты пана тұту арқылы ғана ақиқат жолынан адаспаймыз.   

Бірде әділетті халифа Омарды (Алла одан разы болсын) қол астындағы кісілер арғымақ атқа мінгізген сәтінде (ойнақтаған тұлпардың үстінде) өзін өзгеше сезінген халифа былай деген екен: «Мені тез түсіріңдер. Аллаға ант етейін, әлбетте бойымды мен-мендік бйлеп, шайтан құрықтай бастады»[2] деген. Әрине, арғымақ шайтан емес. Алайда, адамға берілген байлық, мансап-даңық сол адамның бойына мен-мендік сезімін тұтандыратын болса, онда ол байқатпай салған шайтанның шалмасы болмақ. 

Құран оқу – құлшылық. Соған қарамастан Алла Тағала бізді, Құран оқыған сәтімізде де Аллаға сиынып, шайтанның шәрінен сақтануға міндеттейді. Бұл Жаратушы Иеге әлсіз жаратылыстың әрдайым мұқтаж екенінің бір көрінісі. Қасиетті Құранда: «Қашан Құран оқысаң, қуылған шайтаннан Аллаға сиын[3]» делінген.

Құран оқудың алдында «Әғузү»-ны айтудың тағы себебін Жағфар ибн Сыддық (р.а) былай түсіндіреді: «Басқа тағат-ғибадаттай емес. Құран оқудың алдында әғузүні айту керек. Өйткені, адам баласы өтірік немесе ғайбат айту себепті тілін (нәжіс) ластайды. Алла Тағала пендесін тілін тазарту үшін әғузүні айтуға әмір етті. Сонда ғана мүмін Құран аятын Раббісінен түскендей, таза тілімен оқиды[4]». Яғни, Құран оқығанда пенде Раббысымен сөйлеседі. Жүрек ісінен хабардар Жаратушысымен сөйлескен адамның жүрегі таза болуы тиіс. Ал жүрек, кірден Аллаға сиыну арқылы ғана тазарады. Себебі, адам жүрегінде лағынет шайтанның азғыруын қабылдайтын осал тұсы болғанындай, Алланың мәңгі мейіріміне бөлейтіндей рухани кемел жағы да бар. Ол рухани кемелділік – Аллаға сиынып (أعوذ بالله من الشيطان الرجيم) ды айтумен ерекшеленеді.

Самет Оқанұлы

Исламтанушы

 ____________________

[1] Тәфсирү Құртуби, 1-том, 90-бет.

[2] Тәфсирү Ибн Касир, 1-том, 17-бет.

[3] Нахыл сүресі, 98-аят.

[4] Тәфсирү Фахрүр Рази, 1-том, 75-бет.

Зиянға ұшыратпайтын төрт қасиет

Бір аят тәпсірі

Зиянға ұшыраудың ең ауыры – ақырет күнгі зиянға ұшырау. Құран – адамның бұл дүниелік және о дүниелік бақытына жол сілтейтін қасиетті кітап. Онда адам баласын зиянға ұшыраудың жолдары көрсетілген. Айталық, «Асыр» сүресінің 3-аятында адам баласын ақыреттік зияннан аман сақтайтын төрт қасиет туралы баяндалады.

Айтыстағы хадис пен сүннет

Дәстүр даналығы

Халық ауыз әдебиетінің маңызды бір саласы – айтыс. Сөз өнерін қадірлейтін халқымыз оны сүйіп тыңдап, айтыскерлерге үйінің төрінен орын берген. Міне, осындай қастерлі өнер туындысы – айтыс арқылы да ата-бабамыз халыққа дінді насихаттауды ұмытпаған.

Халқымыздың Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) сүйіспеншілігінің өлең-жырлардағы көрінісі

Дәстүр даналығы

Адамзаттың ардақтысы Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с.) баға жетпес ахлақы, жібектей жұмсақ, сүттей ақ, судай мөлдір мінез-құлқы, таудай заңғар данышпандығы мен теңіздей терең ақылдылығы он төрт ғасыр бойы үмбетін өзіне тәнті етіп келеді. Оның сәт сайын саны артқан үмбеті Оның өнегелі өмір жолын, мінез-құлқын «қасиетті сүннет» деп ұстануда. Оның жақсылыққа бастайтын темірқазық іспеттес әрбір сүннетін ұстану арқылы Оған деген сүйіспеншіліктерін іс жүзінде дәлелдеуде.

Қонақжайлылық – асыл дінімізбен астасқан қазақы қасиет

Дәстүр даналығы

Қонақжайлылық қазақтардың ежелгі қасиеті. Бұл жөнінде XIX ғасырдың аяқ кезінде Ресей зерттеушісі Виктор фон Герн былай деп жазған болатын: «Жалпы алғанда, қазақтар осы уақытқа дейін жылы жүзділігімен, қайырымды ақкөңілділігімен және қонақжайлылық қасиетімен таңғал- дырады. Мұның өзі олардың сүйегіне ежелден сіңіп кеткен керемет асыл қасиет. Үйге келген қонақ оларда әрқашан үй иесінің қамқорлығы мен қорғауында болады.»

Көршіңіздің сіздегі ақысынан хабарыңыз бар ма?

Дәстүр даналығы

Ел аузында «Алыстағы туысыңнан қасыңдағы көршің артық» деген нақыл сақталған. Расымен де, басқа іс түскенде жырақтағы ағайыннан гөрі жәрдем беруге жүгіретін де, қайғы мен қуанышыңызды алдымен бөлісетін де жанашыр көрші. Сондықтан да оның орны ерекше. Халқымыз «Көршіні ешкім таңдамайды, Құдай қосады» деп, қоңсыны Жаратушының Өзі белгілейтіндігіне сенген.

Ахмет Йасауи және «Хикметтер»Ахмет Йасауи және «Хикметтер»

Дәстүр даналығы

 Қазақ халқының жүрегінде пайғамбарға деген сүйіспеншіліктің бүр жаруына атсалысқан ғұламалардың бірі – Ахмет Йасауи бабамыз.

Ахмет Иүгінеки және «Ақиқат сыйы»

Дәстүр даналығы

XІІ ғасырда түркі халықтарының рухани мәдениетінің қазығы болған Түркістан маңында Иүгінек деген қыстақта дүниеге келген Ахмет Иүгінеки - араб, парсы тілін игерген, өз кезінің білімді адамы саналған. Ата-бабадан қалған қазынаға «Атабетул-хақайық», яғни «Ақиқат сыйы» атты гауһардай шығармасымен өз үлесін қосқан ақын дастанының өн бойында мұсылмандықтың асыл қасиеттерін халыққа уағыздайды.

Аләқ пен сүлік

Дін және ғылым

Адамзатқа өмір сүрудің тамаша үлгісі мен ғаламның түрлі ғажайыптарынан сыр шертетін Құран Кәрім аяттары «хикметке толы», «терең сырлы».

Алла берген төлқұжат

Дін және ғылым

Құранның мұғжизасына тәнті болу адамзаттың ішінде біздің үмметтің пешене тәлейіне бұйырған нығмет болса керек. Сонау Хира үңгірінде басталған алғашқы уахиден бермен адам ақылы жете бермейтін әр саланы қамтыған неше ондаған, неше жүздеген ғажайыптарға куә болудамыз.

Ана құрсағындағы «үш қараңғылық»

Дін және ғылым

Ғылым дамыған сайын Құран Кәрімнің таңғажайып мұғжиза екені дәлелденуде. Яғни, осыдан он төрт ғасыр бұрын айтылған ғылымға қатысты аяттардың мәні бүгінде озық технологиялық прогресс нәтижесінде мойындалып келеді.

Құран Кәрім дүние теңіздерінің арасында өзіндік айырмашылықтардың бар екенін, олардың бірі бір-бірімен араласпайтынын түртіп түріп айтқан. Бірге қарастырып көрейік...

والجبال أرساها متاعاً لكم

«Оған таулар орналастырды. Сендер және малдарың пайдалану үшін» (Назиғат 32-33)

  

Сұрақ: Құран Кәрім көптеген жерлерде аспан және аспандар туралы сөз етеді. Кей бауырларымыз осы аспандар өз алдына бір болмыс па, әлде жұлдыздар арасындағы кеңестік пе деген сұрақтар қояды...

Ата-ананы құрметтеу – имандылық белгісі

Исламдағы отбасы

Ата-ананың қадірін білмеген, халықтың қадірін білмес. (Ғ. Мұстафин)

Олар разы болса, Алла да разы

Исламдағы отбасы

Әлбетте «Дін-насихат” болғандықтан, хақ Құраннан бастап, аса ардақты Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.)  хадистерінде көп айтылған ата-анаға құрмет ету, оларға шын ықыласпен қызмет жасау ар-ұяты бар әрбір жұмыр басты пенденің парызы.

Ер адамның қолындағы ең жақсы қазына

Исламдағы отбасы

«Әйелі азған елдің ертеңі жоқ» дейді қалт айтпайтын халық даналығы. Олай болса, үйдің қазығы мен иманның жартысына баланған жақсы жар қандай болуы керек?  Отбасылық құндылықтарға баса назар аударатын асыл дініміз шаңырақтың ұйытқысы әйел затына қандай жауапкершіліктер жүктейді?

Жақсы әке болудың қарапайым құпиясы

Исламдағы отбасы

«Дүние-мүлік пен бала-шаға – тіршіліктің сәні...[1]», - делінеді Құран Кәрімде. Расында, ұрпақ сүю – Алланың берген нығметі. Ал, нығметті шүкіршілікпен қарсы алу – мұсылманның міндеті.

Отағасының жұбайы алдындағы міндеттері

Исламдағы отбасы

Қазақ халқының «Отбасы – шағын мемлекет» деген ғибратқа толы қанатты сөздерінде терең мән-мағына жатыр. Әрбір жанұя өзінше бір Отан. Оның басшысы, отбасының қамқоршысы мен тіреуі – ер адам. Адамзаттың абзалы ардақты Елші (с.ғ.с.) хадисінде: «Ер кiсi отбасының бақташысы. Сондықтан да ол  –  қол астындағыларға жауапты,» — деген.[1] 

Шаңырақ көтерер жастар нені білуі тиіс

Исламдағы отбасы

«Отан - отбасынан басталады» демекші, жанұя – қоғамның ең маңызды құрылымы. Сондықтан да Ислам діні отбасына көп көңіл бөледі. Исламда неке – екі жанның қасиетті ошағы, сенімділіктің бастауы. Жанұяда ең әуелі сенім мен сыйластық, сезім мен сүйіспеншілік болса, жұбайлар өмірінің шырайы артып, кездеспей қоймайтын тіршіліктің ащысы мен тұщысын, суығы мен ыстығын, қайғысы мен қуанышын бірге бөлісіп, қандай жағдайда болсын, босағасы берік болмақ. 

Абайдың «һижреті» мен «жиһады»

Ұлы тұлғалар

Жатқан жері бейіш болғыр Абай атамның іші толған кеніш, кеудесі кенен болғанын уақыт өткен сайын сезіне түсесің. Жіті назар салып, жиі үңілген кісі қоғамды мазалаған әр ненің жауабын тауып,  өз өміріне баһра алады екен.

Баукең ержүректігі тұрғысынан кешегі ел қорғаған Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Шақшақұлы Жәнібек сынды батырлардың заңды жалғасы секілді. Ал шыншылдығы мен ақиқатты ту еткен адалдығы, әділдігі тұрғысынан мұсылмандардың екінші халифі әділетті Омар ибн Хаттабқа (р.а.) ұқсайды. Артында “Өтіріктің балын жеп тірі жүргенше, шындықтың уын ішіп өлген артық” деген қанатты сөздерді айтып қана кетпей, оны өз өмірінің қағидасына айналдырған батыр Бауыржанға мұндай ар ілімі қайдан келді, кімнен сіңді?

Шал ақын (Тілеуке Құлекеұлы) 1748 жылы Көкшетау жерінде (Ақмола облысының, Азат темiр жол станциясының маңында) дүниеге келген. Ақынның ес біліп, есейген өңірі — қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы. Әкесі – орта жүздің қолбасшысы, Абылай ханның жақын серігі болған, қазақ-қалмақ соғысына қатысқан атақты батырлардың бірі – Құлеке Тәңiрбердiұлы. Ал, анасы – үйсін тайпасынан шыққан атақты Төле бидiң қызы.

Қазақ мемлекетінің тарихында ел басқару ісіндегі билер жүйесі, оның мәдениеті, әдеп-тәртібі, өнегесі ерекше құбылыс. Ежелден қалыптасқан бұл жүйе ұлы далада биік шыңға көтерілді. Міне, биыл тарихи тұлға Қаздауысты Қазыбек би бабамыздың 350 жылдық мерейтойы елімізде халықаралық деңгейде тойланып жатыр. Назарларыңызға Қазыбек бидің шешендік өнерінен ел аузындағы мына тапқырлық өнегесін ұсынамыз.

Жамбыл Жабаев – ұлы ақын, жырау, жыршы. Қазіргі Жамбыл облысы Жамбыл тауының етегінде 1846 ж. 28 ақпанда жапа деген елге қадірлі адамның отбасында дүниеге келген. 

Жасынан өлең-жырға қанып өсіп, Сүйінбай Аронұлы сияқты жыр даңғылынан тәлім-тәрбие алды.Сонымен бірге Жамбыл туысқан қырғыз елінің де сөз өнерін жетік біліп, Тоқтоғұл, Мұраталы, Әлімқұл, Балық, Тыныбек, Қатаған сияқты дүлдүлдермен өнер сайысына түскен.

Биылғы жыл қазақ тілінің негізін қалаушы, Алаш көсемі - Ахмет Байтұрсынұлы бабамыздың 145 жылдық мерейтойын атап өтетін жыл  болып танылды. Осы орайда 15.03.17 жылы Алматыда Ұлттық кітапханада зиялы қауым, ғалымдар, ұлт, тіл  жанашырлары бас қосқан конференция болып өтті. Ғалым бабамыздың жарық көрмеген көптеген еңбектері жөнінде сөз болды. Мысыр елінен қатысқан доктор Юнус Сабри А.Байтұрсынұлы еңбектерін араб тіліне аударуға ниетті екенін де білдірді.

Алла мекенге мұқтаж ба? (1)

Күдікпен күрес

Әһлу сунна уәл жәмәға ғалымдары, Аллан Тағаланың есім-сипаттарын дұрыс түсіндіру мақсатында ақидалық қағидалар түзіп, «Әл-Ұжуд» (Алланың бар болған Затын) мынандай негіздер аясында түсіндіреді.

«Алланы аспанда» деу дұрыс па?

Күдікпен күрес

Бұл мәселе төңірегінде Жаһмия* ағымы Алла барлық жерде десе, Уахабия* ағымы Алла аспанда деп түсінеді. Әһлу сунна уәл жәмәға көзқарасы бойынша, Алла Тағаланы мекенге тәуелді ету дұрыс емес.

Тарауих намазы неше рәкат?

Күдікпен күрес

Пайғамбарымыз (с.ғ.с) тарауих намазын кей күндері мешітте жамағатпен оқыған. Бірақ ешбір сахих хадисте тарауих намазының нақты рәкат саны айтылмаған. Омардың (р.а) заманында отыз күн оразада тарауих намазын мешітте жамағатпен оқу бір жүйеге келтіріліп, жиырма рәкат қылды. Сол күннен бүгінге дейін мұсылман үмбетінің шығысы мен батысы яғни күллі ислам әлемі оны жиырма рәкат етіп оқып келеді.

Өліге құрмет – тіріге міндет

Күдікпен күрес

«Әруақ аттаған оңбайды» дейді дана халқымыз. Ондағысы – өткенін ұмытып, оларға жақсы сөз айтудың орнына, өмірдегі қателіктерін тізіп, жерге ұру. Ал, Ислам дініне қарасаңыз, «Өлгенге де, тіріге де жаман сөз айтпа» деп бұйырады. Сол себепті, өлген кісіге Құран бағыштау бар. Мұндағы мақсат – өлген марқұмдарға құрмет көрсету, оларды ұмытпау.

«Тәухидті» үшке бөліп түсіну дұрыс па?

Күдікпен күрес

Әһлі сүнна уәл жәмәға ғалымдары, Исламдағы доктриналық мәселелерді «Иләһият», «Нубууат» және «Сәмғият» деп үш үлкен тақырыптың аясында қарастырады.

«Үмметтің жетпіс үшке» бөлінуін қалай түсінеміз?

Күдікпен күрес

Күллі адамзаттың өз әсемдігі, бір-біріне ұқсамайтын жаратылыс болмысы болғаны тәрізді өмірге деген көзқарастары да, таным-түсініктері де әр әлуан. Олар қара шаңырақ болған жер бетінде бір-бірімен етене жақын ғұмыр кешіп жатқанына қарамастан, өзара араздасып, топ-топқа бөлініп те жатады. Мұның басты себебінің бірі Хақ Тағала тарапынан түскен бұрынғы иләһи кітаптардің бұрмалануы және соңғы пайғамбарға түскен Құранды адамдардың дұрыс түсінбеуінен туындап отыр. Сондықтан, адамдар Құран аяттары мен пайғамбар хадистерін дұрыс түсінуде ғұламалардың берген түсіндірмелеріне мұқтаж.

Асқар Мұқанов: Намаз оқымадым деп оразадан бас тартуға болмайды

Сұхбат

Бүгінгі таңмен бірге қасиетті, рахымы мол Рамазан айы кірді. Бұл барша мұсылман қауымы отыз күн ораза тұтып, нәпсі мен теріс қылықтардан өзін тыятын мезгілдің келгені. Осы орайда, Baq.kz тілшісі «Нұр Астана» мешітінің бас имамы, Астана қаласының өкіл имамы Асқар Мұқановпен сұхбаттасып, ораза жайында негізгі сұрақтарға жауап алды.

Асқар Мұқанов: Рамазан оразасының сауабы мол

Сұхбат

Рақым айында Алла Тағаланы жиі еске алып, Құран оқып, оны тыңдап, мағынасына ой жүгіртіп, оған амал қылған абзал. Пайдалы дәрістерді тыңдау үшін аузы берік адам бос уақытын мешітте өткізгені жөн. Тарауық намазы – рамазан айында оқылатын сауабы мол ғибадат. Тарауық рухымызға азық беріп, пендені бұ дүниенің қарбалас тірлігінен алыстатып, Аллаға жақындатады.

Сейтқасым Серік: Олардың арманы – анасы екеуімізді қажылыққа жіберу

Сұхбат

17

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Астана қаласы бойынша өкілдігінде Құранды жатқа және мәнерлеп оқудан VII республикалық Құран байқауына іріктеу сайысында «10 пара» аталымы бойынша 1-орынды 8 жасар Ерқанат Сейітқасым иеленді. VII республикалық Құран байқауына Астана қаласының атынан жолдама алған жас қаридың 9 жасар әпкесі де, 5 жасар інісі де Құран жаттаған. Діндар отбасынан шыққан балалардың имани жетістікке жетуіне себепкер болған ұстаздары - өз ата-аналары. 

«Ислам және отбасы» жылына орай, балаларын Құран құндылықтарымен сусындатқан отбасынан өнеге алу мақсатында отағасын сөзге тарттық.

Яхия қажы Исмайлов: Ислам - Халықтық дін

Сұхбат

Бүгінгі күні рухани түлеу басты ұстанымға айналды. Ол Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың рухани жаңғыру идеясының аясында өрістеп отыр. Бұл істе қасиетті дініміздің алатын орны ерекше. Имандылыққа баулитын, ізеттілікке үйрететін Құран хадистерінің жөні бөлек. Біз осындай жаңғыру жолына түскен мемлекетіміздегі діни ұғымдарымыздың жайын Астана қаласындағы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының филиалы саналатын «Шейх Құнта қажы» мешітінің бас имамы Яхия қажы Исмайловпен тілдескенде әңгімемізге арқау еткен едік. 

«Дәстүрлі рухани құндылықтар діни тұрақтылықтың тетігі»

Сұхбат

Еліміздегі діни ахуалдың бүгінгі жай-күйі мен дәстүрлі рухани-діни құндылықтардың маңызы туралы ҚР Дін істері және азаматтық қоғам вице-министрі Берік АРЫН мырзаның «Заң газеті» берген сұхбатын жирялап отырмыз.

БАЛҒАБЕК МЫРЗАЕВ: ДІНДАРЛАР ЕСЕПКЕ АЛЫНСА ДА, КҮДІККЕ ІЛІНБЕЙДІ

Сұхбат

Мәжіліс қарауында жатқан дін саласына қатысты заң жобасының түсініспеушілік тудырған нормалары мен актілерін талдау, сараптау, түсіндіру шаралары жалғасып келеді. Қазақстан Республикасы Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі Дін істері комитеті төрағасының орынбасары, теология ғылымының докторы Балғабек Әбдіқайымұлы Мырзаев «Түркістан» газетіне берген сұхбатында көпшілік көкейіндегі өзекті сауалдар мен кейбір күмәнді сұрақтарды кеңінен  қамтуға тырысты.