Категория бойынша

«ӨЗГЕ ДІН ӨКІЛІМЕН ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС»

Мақалалар

Егер ислам сеніміне назар аударатын болсақ, оның ауқымы барлық адамзатты қамтитындығын байқауға болады. Сонымен бірге ислам ақидасынан түсінетініміз, жер бетінде ислам дінінен өзге басқа сенімді ұстанып, басқа шариғатты қолданып, басқа саясаттағы бағыттардың бар екендігін аңғартады.

ТАУСЫЛМАЙТЫН БАЙЛЫҚ

Мақалалар

Адам баласы әлсіз жаратылыс болғандықтан, кейде өмірдің негізгі мақсаттарын ұмытып, болмашы нәрселерге бола, үлкен нығметтерден, өткінші дүние үшін мәңгілік сыйлықтан алыстап қалып жататыны мәлім.

АЛЛАНЫҢ БЕРГЕНІН ЕСКЕ АЛ

Мақалалар

Алла Тағаланың адам баласына беретін нығметтерінің көптегі соншалық, кейде пенде оны ұмытып, немесе ескермей кетеді.

ІЗГІ ҚҰНДЫЛЫҚ

Мақалалар

«Ұлық болсаң, кішік бол», «Жемісті ағаш иіліп тұрады» деген мақалдардан халық санасындағы асыл қасиеттің тозбас бағасы мен мызғымас орнын бағамдауға болады. Мұнда айтылған ізгі құндылық – кішіпейілділік.

ЖАҚСЫ СӨЗ – ЖАРЫМ ЫРЫС

Мақалалар

Өзге мұсылман бауырға қарата айтылған жақсы сөз, есесі айтушының өзіне тезірек жетеді. Жақсылықтың игі әсерін өзі бірінші көреді.

Тағылымды тарихи сәт

Мақалалар

Адам өмірінде есте қалатын сәулелі сәттер мен ғибратты оқиғалар жиі кездеседі. Әр пенде сол оқиғадан ой түйеді, өмірлік сабақ алады. Елордамызда бес мүфтидің басқосуы осы жылдың есте қалған басты оқиғасы болды деп атар едім. Бұл – мүфтият тарихында қалған сәулелі сәт.

Төрт мәзһаб ғұламаларының Құранмен байланысы

Ақида

Төрт мәзһаб имамдарының Құранмен байланысы берік болғаны мәлім.

Тақлид және муқаллид

Ақида

Тақлид дегеніміз – дәлелін білместен өзге бір адамның сөзін айғақ ретінде ұстану. Мәселен, Әбу Ханифаның сөзі бойынша дәретте бастың төрттен біріне мәсіх тарту парыз деу секілді.

Мәзһаб жайындағы сұхбат

Ақида

Ғалым Мұхаммад Сағид Рамазан әл-Бути «Мәзһабсыздық» атты еңбегінде мәзһабты теріс көрушілермен болған пікірталастың қысқаша қорытындысын бере отырып былай дейді:

Тура жолда болуды анықтаудың қандай таразысы бар?

Ақида

Егер «сәләф» сөзінің сөздік мағынасына келер болсақ «алдыңғы, бұрынғы» деген мағынаны білдіреді. Уақыт ағымына қарай әрбір өткен шақ кейінгілер үшін «сәләф» деп аталады.

Мәзһаб ұстанушылар сәләфус-салихиннен бөлек жолда ма?

Ақида

Пайғамбарымыздың (с.а.у.) және сахабалардың әдет-ғұрып пен өмір жағдайларының өзгеруіне байланысты күнделікті іс-әрекеттерін өзгерткендігіне мысалдар көптеп кездеседі.

Ханафи мәзһабының жүйеленуі

Ақида

Имам Әбу Ханифа өзі жеке бір кітап жазғандығы жайында әртүрлі көзқарастар бар. Бірнеше кішкене рисалелердің (кітапшалар) оған тән екендігі айтылуда.

Ақылды адам алғыс айтуды ауырсынбайды

Ғибратнама

«Рақмет» деп айту «өтінемін» деп айту секілді қарапайым да жеңіл. Саған көмектескен және жақсылық жасаған адамдардың барлығына «Рақмет!» деп айт.

Ең жақсы тәубе қандай болуы керек?

Ғибратнама

Алты бірдей жақсы нәрсе (қасиет) бар, алайда сол алты нәрсе алты түрлі адамның бойынан табылса, өте жақсы:

Бата беру мен дұға етудің айырмашылықтары

Ғибратнама

Бата мен дұға егіз ұғым болса да, арасында аздаған айырмашылықтар бар:

Дінді ұстануды қай кезден бастау керек?

Ғибратнама

Бұл сұрақтың жауабын Айман жүрген жерінде айтып жүреді. Түсіндіре алды ма, алмады ма, оған қарап жатпайды. Шамасы жеткенше түсіндірумен болады.

Мықты адамдардың әдет-машықтары

Ғибратнама

Өз-өзін тану – өзіңізді қандай болсаңыз да солай қабылдау, өз-өзімен болу. Өз қорқыныштарынан арылу – бұл оқу, даму, саналы, қуатты болу.

Күйеуін дуалаған әйел

Ғибратнама

Мінезі жаман кісі екен. Әйеліне тыныштық бермейтін көрінеді. Күйеуінен әбден мезі болған әйел сыртынан дуа оқытпақшы болып шешеді. Ауылдың молдасына мән-жайды айтып, дуа жасап беруін сұрайды.

Көлік жүргізушісі мен жолаушы оқуы тиіс дұғалар

Бір аят тәпсірі

Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.а.у.) көлік тізгінін ұстаушылар мен жолаушыларға ортақ сүннет амалдар мен дұғаларды үмметіне өсиет еткен. 

Тағдырыңызды түгелімен өзгертетін бір аят

Бір аят тәпсірі

Қасиетті Құран Кәрімде өміріңізді өзгертетін бір аят бар.

Қарыздан құтылу үшін Алладан көмек сұрайтын дұғалар

Бір аят тәпсірі

Қарыздан құтылу үшін Алладан көмек сұрайтын дұғалар:

Әр мұсылманға мотивация беретін 10 аят

Бір аят тәпсірі

Қасиетті Құран Кәрімде әр мұсылманға мотивация беретін 10 аят:

Құрандағы "Әттеген-айлар" жайлы не білесіз?

Бір аят тәпсірі

Қасиетті Құран Кәрімде келетін "әттеген-айларды" білесіз бе?

Осы дұғаны айтқан адам өзін зияннан сақтайды

Бір аят тәпсірі

Дұға мұсылманның Жаратушысына толық бойсұнғандығын, Оған толық тәуелді екендігін білдіреді. Адамды кез-келген жағдайда Раббысын ғана еске алып, Одан ғана жәрдем тілеуге, Жаратушысымен жақын болуға тәрбиелейді. Ал, мына дұғаны айтқан адам өзін зияннан сақтайды:

Жыртыс дәстүрі туралы не білеміз?

Дәстүр даналығы

«Жыртыс» дегенде алдымен жаназа кезінде таратылатын шүберектер мен бет орамал ойға келеді.

Ата-бабасымен, тегімен мақтану – күнәға апаратын іс

Дәстүр даналығы

Қазірде ешқандай ғылыми, тарихи дәлелі болмаса да, ата-бабасының батыр, ұлы тұлға болғандығын айтып мақтанатын жандардың қарасы көбейді.

Даналық туа біте ме, әлде жүре қалыптаса ма?

Дәстүр даналығы

Даналық туа біткен қасиет пе, жоқ әлде білім алу, іздену, өзін дамыту арқылы қалыптаса ма? – деген сұрақтың қойылуы заңды.

Теріс бата беруге бола ма?

Дәстүр даналығы

Қазақ халқы үлкеннен алған батаның құндылығына көп көңіл бөлген. Жолға шыққанда, жауға шапқанда, кез келген бастама алдында ақсақалдан бата алып кететін.

Батаның егіз атауы – дұға

Дәстүр даналығы

Бата мен дұға егіз ұғым болса да, арасында аздаған айырмашылықтар бар:

Мұсылмандардағы және еврейлердегі сүндет

Дәстүр даналығы

Бүгінгі күні дүниежүзі бойынша ер адамдардың алтыда бір бөлігі сүндетке отырады екен. Соңғы статистика бойынша, әсіресе, солтүстік Америкада профилактикалық әрі гигиеналық мақсатта жас балалардың 90 пайызы сүндеттеледі. Әлем тұрғындарының 1,3 миллиардын құрап отырған мұсылмандарды былай қойғанда, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Англия секілді бірқатар мемлекеттерде баланы сүндетке отырғызу бүгінгі күні қалыпты үрдіске айналған.

Исламның зайырлы білім алуға көзқарасы

Дін және ғылым

Білім алып, сауатты болу  – ислам дінінің ең басты талабы. Алла тағала білімге байланысты алты жүзден астам аят түсірген. Ең әуелгі түсірілген аяттың өзін «оқы» деп бастады.

Жаратушыны тануда ақыл мен білімнің орны

Дін және ғылым

Сенім мәселелеріне қатысты жазылған еңбектерден ақыл иесі болған адам баласы пайғамбар дағуаты жетпеген жағдайда, ақылымен Алла Тағаланы танып, білуге ақыл жеткілікті ме? Әлде настың (Құран, сүннет) болуы шарт ба? Немесе әрбірінің (нас пен ақыл) өз ерекшеліктері бар ма?

«Білмеймін» деген сөз – ілімнің жартысы

Дін және ғылым

Ілім үйренудегі және оны басқаларға жеткізудегі адалдық пен хақиқи шын пейілдің белгілерінің бірі – ілім іздеуші яки ілім үйренуші адамның өзіне беймәлім нәрсе туралы сұрақ қойылғанда, «білмеймін» деп айтуды ұят көрмеуі.

Ілімді Алла үшін үйренуге ниеттенбеген ғалымдар

Дін және ғылым

Әзірет Муаздың хабары бойынша (ілімді Алла үшін үйренуге ниеттенбеген ғалымдарды жетіге бөліп) былай дейді:

Ғалым мен тақуаның қайсысының дәрежесі биік?

Дін және ғылым

Бір кісі: «Ғалым мен тақуаның қайсысының дәрежесі биік?» – деп сұрағанда, Алла елшісі:

Ғалым адамның тақуалығы жайлы бірер өсиет

Дін және ғылым

– Өзіңе өзге адамдардың жасап жүрген құлшылықтарынан артық құлшылық жасауға ғана разы бол! Себебі қарапайым адамдар өздері жасап жүрген құлшылықтан артық құлшылық жасайтыныңды көрмесе, оларда құлшылыққа құштарлығы аз деген ой қалыптасады. Сонымен қатар, өз сауатсыздықтарының пайдасы тимегені секілді, саған біліміңнің пайдасы тимейді деп сенеді.

Отбасылық тірліктің құлшылыққа тән ритуалдары

Исламдағы отбасы

Отбасылық тірліктің құлшылыққа тән ритуалдары бар. Кез келген ғибадатты, құлшылықты орындау үшін аз-кем ауыртпашылыққа төзуге тура келеді. Үйлену – діннің әмірі, Алланың бұйрығы, пайғамбарлардың сүннеті; олай болса шаңырақ көтеру де ғибадатқа барабар.

Әйел мен еркектің жаратылысындағы айырмашылық

Исламдағы отбасы

Еркек пен әйел бір-бірінен өзгеше, бірақ бірін-бірі толықтыратын жаратылыс. Алла Тағала әйел мен ерге өздеріне тән ерекшеліктер сыйлады. Мысалы, балаға эмоционалды тәрбие беріп, сөйлеуді үйретсін деп, әйелді эмоционалды және сөзшең етіп жаратты.

Некенің бақыты үшін қажетті қасиеттер

Исламдағы отбасы

Некенің бақыты үшін қажетті қасиеттер: адамгершілік, түсіністік, шынайылық, махаббат, альтруизм (басқалардың мүддесі жолында өз мүддесінен бас тартуға дайын моральдық принцип), жанашырлық, жұбайын құрметтеу, балалардың ата-аналарына деген сүйіспеншілігі.

Қара шаңырақты жәннатқа жалғастыратын жол – ана

Исламдағы отбасы

Отбасының асыл қазынасы – ана. Ананың асылдығын бізге білдіруші әуелі Жаратушы Алла, сонан соң пайғамбарымыз әзірет Мұхаммед (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм). Қазақ тарихы, дәстүрі мен мәдениеті де ананы ардақтауды адамзат баласының басты мұраты деп ескертеді.

Екі дүниелік жолдасыма хат

Исламдағы отбасы

Шындығына келгенде, қазіргі таңда біз отбасылық проблемаларға ата-бабаларымызға қарағанда әлдеқайда көбірек ұшырасып жатырмыз. Сонымен қатар оларды шешу жолында ауыз толтырып айтарлық нәтижелерге жете алмай жатқанымызды да мойындау керек.

Опасыздық әуелі көзбен басталады

Исламдағы отбасы

Көз – опасыздықтың алғашқы нүктесі. Алдымен көрген теріс қылықты көз бірден миға жібереді, сигналды қабылдаған ми бұл қиялды іске асыру керек деген бағдар береді.

Ақжан Машани әл-Фарабиді қазаққа қалай қайтарды?

Ұлы тұлғалар

Ақжан Машанидың тарихта қалған ең үлкен еңбектерінің бірі – Әл-Фарабидің қазақ топырағында дүниеге келгенін, оның қазаққа тиесілі екенін әлем халқы алдында дәлелдеуі болар. Өйткені әл-Фарабиға таласқандар өте көп еді.

Хәкім Абайдың Жаратушы жайындағы дәлелі

Ұлы тұлғалар

Иман мен көркем мінез қашан да адамды ақиқатқа жетелейді. Абайдың қара сөз бен өлеңдерін терең барлап қарасаңыз, оның осы ақиқатқа шақырғанын – діттеген межесі мен аңсаған арманы осы екенін аңғарасыз. Сол себепті Абай әуелі иман дейді. Абайдың иманы – Алланың шәриксіз, ғайыпсыз бірлігіне, барлығына және Хазіреті Мұхаммед арқылы жіберген жарлығы мен білдіргеніне мойын сұнып иман ету.

Әл-Фараби – қазақ өркениетінің негізін қалаған ойшыл

Ұлы тұлғалар

Немістің шығыс зерттеушісі А.Мюллер әл-Фараби туралы:

Әмір Темірден қалған соңғы өсиет

Ұлы тұлғалар

Әмір Темір – астанасы Самарқан қаласы болған ірі мемлекеттің билеушісі, Орта Азияда 1370-1507 жылдары билік құрған тимуридтер династиясының негізін қалаушы болды. Жарты әлемге билік жүргізді, қиян-кескі соғыстар жасады, жер бетін қызыл қанға бояды.

Намазына берік, дініне бекем болған қазақ батыры

Ұлы тұлғалар

ХХ ғасырдың алғашқы жартысында Шығыс Түркістанның тәуелсіздігі үшін күрескен ұлт-азаттық қозғалысының көсемі, Алтайды аяғынан тік тұрғызған Оспан батыр туралы талай мақалалар жазылды, көптеген кітаптар жарияланды. Батырдың үш алып мемлекет – Қытай, Кеңес Одағы, Моңғолияның ортасында ешбіріне бағынбай 10 жылға жуық жүргізген соғысы Америка, Англия секілді алпауыт империялардың да назарын аударған еді. Сөйткен Оспан батырдың азаттық күресі туралы әңгіме бола қалғанда оның дінді берік ұстанғаны, коммунистік жүйеге дінге қысым жасалатыны үшін түбегейлі қарсы болғаны аракідік айтылып қалады.

Малкольм Икс – Мұхаммед Әлиді Исламға әкелген тұлға

Ұлы тұлғалар

Малкольмнің Исламға дейінгі өмірі

Сүннетті жоққа шығару бүлігі алғаш рет қашан туындаған?

Күдікпен күрес

Сүннетті жоққа шығару бүлігінің шығатынын Пайғамбарымыз (с.а.у.) сонау он төрт ғасыр бұрын мұғжиза ретінде хабар беріп кеткен. Алла елшісі (с.а.у.): «Маған Құран және тағы да сондайы (сүннет) берілді. Жақында қарны тоқ, күрсісіне жантайған біреу «Сендерге Құран жеткілікті. Ол жерде не халал болса, соны халал деп біліңдер. Ал не харам болса оны да солай қабылдаңдар» дейді.

Дінде шектен шығушылардың басты қателіктері

Күдікпен күрес

Дінде шектен шығушылардың ұдайы күн тәртібіне қойып жүрген мына мәселелерге тоқталамыз:

«Сәләфия» сөзінің алғаш бұрмалану тарихы

Күдікпен күрес

«Сәләфия» сөзінің тілдік мағынасы «бір нәрсеге қатысты болу» дегенді білдіреді. Сол себепті сәләфия сөзінің ұғымында кезеңдік шектеу реңкі жоқ, барлық заманға қатысты қолданылады.

Діни алауыздықтың (фитна) шығу себептері

Күдікпен күрес

Кез келген мемлекеттің гүлденуі, өркендеуі, бірінші кезекте экономикалық, табиғи рeсурстарына емес, ішкі тұрақтылығына, ауызбіршілігіне байланысты. Мемлекет кедей болуы мүмкін, алайда сүттей ұйыған ауызбіршілік, ынтымақтың арқасында барлық қиыншылықтарды жеңіп, өркениетті елдер санатына енеді.

Жиһад сөзінің терроризммен байланысы бар ма?

Күдікпен күрес

«Жиһад» ұғымының аясы өте ауқымды. Бүгінгі таңда теріс бағыттағы ақпарат салдарынан көптеген адамдар жиһадтты қару алып соғысу деп біржақты түсінеді. Әрине, мұндай түсінік жиһадтың мағынасын шектейді. Құранда «жиһад» сөзі 35 жерде өткенімен төрт жерде ғана тікелей соғыс мағынасында келген. Құранда соғыс ұғымы «харб», «мухарабә», «мағрака», «қитал» терминдерімен білдірілген. Бірақ, жиһад сөзі соғысты да қамтығандық-тан, көпшілік жиһад делінген кезде тікелей соғысты түсінеді.

Ішімдіктің зияны туралы хадистер

Күдікпен күрес

Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Iшімдік – барлық жамандықтың көзi» – деп ескерткен. (хадистi Ибн Аббастан имам Хаким және имам Байһақи риуаят еткен).

Наурызбай қажы Тағанұлы: Қайырымдылық жасасаң – қайырын өзің көресің

Сұхбат

Мүфтияттың жамағатқа діни терең мәселелер бойынша пәтуа беруден кейінгі бірінші мақсаты – сауатты, рухани дүниесі бай қоғам қалыптастыруға зор үлес қосу. Бұл орайда Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының атқарып жатқан жұмыстарының ауқымды екенін байқаймыз. Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлынан алған сұхбатта осы жұмыстардың маңызы жайында айтылады.

Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ: Ихсан ілімі ізгілікке тәрбиелейді

Сұхбат

БАТЫРЖАН МАНСҰРОВ: «Имамдық қызмет – академиялық мектеп»

Сұхбат

Назарларыңызға Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Уағыз-насихат бөлімінің меңгерушісі Батыржан Мансұровпен сұхбатымызды ұсынып отырмыз.

Программист қари: «Құран жаттау қиын емес»

Сұхбат

ІХ республикалық «Құран Кәрімді жатқа және мәнерлеп оқу» байқауының Нұр-Сұлтан қаласы бойынша іріктеу кезеңінде жүлделі үшінші орынды иеленген Болат Кенебаевтың қарилығын әріптестерінің өзі жуырда білді. Ол – ҚМДБ Ғаламтор секторының техникалық қызметкері. Болат қаримен сәті түскен сұхбатымызды назарларыңызға ұсынып отырмыз.

САНСЫЗБАЙ ҚҰРБАНҰЛЫ: Шариғи үкім немесе пәтуа беруге уәкілетті тұлғаның бойынан табылуы міндетті қасиеттер бар

Сұхбат

Назарларыңызға ҚМДБ Ғұламалар кеңесінің мүшесі, Шариғат және пәтуа бөлімінің меңгерушісі, Республикалық ақпараттық-насихат тобының мүшесі, белгілі исламтанушы-ғалым Сансызбай Құрбанұлымен өткен сұхбатымызды ұсынып отырмыз.

БАС МҮФТИ: Сын сағатта сағымызды сындырмайық

Сұхбат

Қазіргі таңда ел ішінде «Пандемия жағдайында қасиетті Құрбан айт мейрамы қалай аталып өтілмек, қаупі асқынып, қыспаққа алған індетке қарсы күреске халықты жұмылдыруда, жұртты пандемиядан сақтануға шақыруда Діни басқарма, діни қайраткерлер нендей жұмыстар атқаруда, сондай-ақ кейбір діни рәсімдерді тоқтатуға немесе оларға қатысатын адамдардың санын шектеуге қатысты қабылданып жатқан шешімдер Ислам талаптарына сай келе ме?» деген мазмұндағы сұрақтар жиі қойылуда.