Категория бойынша
«Уа, мүміндер! Бәрің бір ауыздан Аллаға тәубе етіңдер! Сонда ғана мақсат-мұраттарыңа жетесіңдер» ("Нұр", 31).
Өзге адамның ар-намысын төгу, ғайбаттау, жала жабу сияқты істер де оның ақысына кіру деп танылады. Алла Тағала қасиетті Құранның «Нұр» сүресі, 23-аятында:
Басқаның қателігін білген мұсылман ол туралы жұртқа жариялауы керек пе әлде оны жасыруы керек пе?
Жақсылыққа бұйыру және жамандықтан қайтару кезінде, яғни дұрыстыққа шақыру және бұрыстықтан қайтару кезінде, Алла Тағаланың: «(Адамдарды) Раббыңның жолына даналық және көркем үгіт арқылы шақыр» («Нахл» сүресі, 125-аят), – деген бұйрығына сай даналықпен амал қылу керек.
Алла Тағала тағы бір аятта былай дейді:
«Сондай-ақ, бұдан бұрын өзіңе жай-күйлерін баяндап берген пайғамбарларымызға уахи түсіргеніміздей, жай-күйлерін саған баяндамаған басқа да көптеген пайғамбарларымызға да (аян беріп, уахи түсірдік). Һәм Алла Мұсамен арнайы тілдесті» ("Ниса", 164).
Ислам шариғатында бес негіздің бірі – намаз құлшылығы. Намаз кәмелетке толған барша ер мен әйелге парыз болғанымен, орындалуы міндет болмаған намаздар да бар.
Абдулла ибн Аммар (оған Алла разы болсын) Пайғамбардың (оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын) былай дегенін жеткізеді: «Абдулла ибн Амр арқылы жеткен хадисте:
Намазда бірінші ракағатта «Фатихадан» соң «Мүлік» сүресін оқыса бола ма? Реттілікті сақтап, отыз аятты бірден оқу керек па? Әлде бөліп оқуға бола ма?
Көлікте парыз намазын оқуға болады деуіміз үшін екі шарт ләзім:
Ибн Аббастан (Алла әкесі екеуіне разы болсын). Алла елшісі (с.а.с.): «Мен жеті сүйекті: маңдайды (ол қолымен мұрнын көрсетті), екі қолды, екі аяқты5 және екі аяқтың саусақ ұштарын (жерге тигізіп), киім мен шашты артқа қайырмай сәжде жасауға бұйырылдым», – деген (490/230).
«Алайда намаз оқитындардың жөні бөлек» ("Мағариж", 22).
Айт – мұсылмандардың ұлы мейрамы. Ислам дінінде екі мереке бар. Ол Ораза айт және Құрбан айт мерекесі.
Өкінішке қарай, Рамазан бізбен қалай қоштасса, адамдарда ізгі амалдарымен, құлшылығымен солай қоштасып, арасын үзіп алып жатады. Алла Тағала уақыттың кейбір мерзімдерін, күндерді және айларды ардақтағаны әрі оларда жасалатын игі амалдар басқа уақыттарға қарағанда Алла үшін ұнамдырақ және сүйіктірек болатынында күмән жоқ.
Пітір садақа беру – ораза айт күні таң намазының уақыты кіргенде міндет болады. Сол күні кешке дейін беріп үлгеру керек. Немесе Ораза айтқа дейін, Рамазан ішінде берсе де саналады.
Зекет беруде және садақа таратуда әдепті болу өте маңызды. Мәселен, садақа беруші кісі садақа берерінде алған кісіге алғаны үшін рақмет айтатындай сезімде болу керек. Өйткені, алған кісі берген кісінің парызын өтеуіне себепші болып, сауапқа жеткізіп отыр. Сонымен қатар, берілген садақалар берген кісіге аурудан және пәлекет келуіне бөгет болады.
Пітір садақа беру – ораза айт күні таң намазының уақыты кіргенде міндет болады. Сол күні кешке дейін беріп үлгеру керек. Немесе Ораза айтқа дейін, Рамазан ішінде берсе де саналады. Дәл айт күні беру шарт емес. Мысалы, оразаның соңғы он күнінде, қадір түнінде т.б.
Қағида бойынша, зекет пен пітір садақалары мешіт құрылысына берілмейді. Өйткені зекет пен пітірде басты шарт "тәмлик ", яғни, мұқтаж жанның иелігіне беру.
Алла Тағала: «Алтын-күмістен қазына жинап, оны Алла жолында жұмсамағандарды күйзелтуші азаппен сүйіншіле. (Қиямет) күні олар (яғни алтын-күмістері) тозақ отына қыздырылып, мұнымен олардың маңдайы, бүйірі және арқасы үтіктеледі де, (оларға): «Міне, мынау – өздерің үшін жиғандарың. Ал енді жиғандарыңның (дәмін) татыңдар» (деп айтылады)» , – деген.
Зекет ақшасын өзінің ата-анасына, балаларына бере алмайды. Өйткені, оларға беруі өзіне қайта алумен тең.
Дүниедегі жазасы:
Игілік мағынасында адамдардың басқаларға жақсылық жасаған кездегі олармен қарым-қатынасын түсінуге болады.
Абдуллаһ ибн Омардан (Алла әкесі екеуіне разы болсын). Ол:
Игі қажылықтың мұсылманның жеке басына және қоғамға тигізер пайдасы да өте көп.
Қажылық пен умраны атқаруды тоқтататын кедергілер мыналар:
Біреудің атынан да Умра қажылығын жасағысы келетін мұсылман бір барғанда екі бөлек Умра қажылығын жасай алады. Бірі – өзінің атынан. Екіншісі – жақынының атынан.
Ихрамға кіргеннен кейін хайызы келген әйел заты «тауаф» ғибадатынан өзге расімдерді орындай береді. Хайызды кезінде тауаф ғибадатын орындау – харамға жақын мәкруһ болып табылады.