Категория бойынша
Әбу шейх ұлық имам Шамсиаддин әл-Халауани (р.а.) кедей кісі болатын. Ол тәтті тағамдар сататын және тәттісінен фақиһтарға беріп: «Балама дұға етіңіздер», – деуші еді. Оның жомарттығының берекеті, сенімі және мінәжатымен баласы да сол мәртебеге жеткен.
«Ешкімге мұрныңды шүйірме...» («Лұқман», 18).
Шәкірт өзін қинай бермеуі де керек. Қажыр-қайратын баяулататындай дәрежеде өзін қалжыратпауы тиіс. Керісінше, өзіне жұмсақтық танытқаны жөн.
Жұма сайын әрбір мұсылман оқитын «Кәһф» сүресіне үңілсек те, «Жақсылық Алланың таңдауында» деген ұлы ақиқатқа мысал болатын біраз оқиғаларды таба аламыз.
Алла Тағаланың әмірлеріне бағынып, тыйым салғандарынан сақтану арқылы рухани аурулардан сауыққан, шынайы иманмен тыныштық, шаттық және қанағатқа жеткен нәпсіні «мұтмайннә нәпсі» деп атайды. Жүрек Алланы зікір етудің берекетімен шүбәлар мен күмәндардан арылып, әр сәт шүкіршілік пен мадақ халінде болады.
«Уа, мүміндер! Бәрің бір ауыздан Аллаға тәубе етіңдер! Сонда ғана мақсат-мұраттарыңа жетесіңдер» ("Нұр", 31).
Ислам – мұсылмандарды белгілі бір тәртіпке тәрбиелейтін дін. Рухтың бірлігіне көңіл аударғаны тәрізді сыртқы көрініске де аса мән береді. Себебі, жүйесіз әрекет рухтың шыңдалуына көлеңкесін түсіріп, ішкі үйлесімділікті бұзатыны ақиқат.
Қиямда сәжде жасайтын жерден көз айырмау – мұстахаб. (Нурул Изах – 28-бет, Намаздың әдептері).
Алла Тағала аят кәрімінде: «...түзге отырып келсе» («әл-Мәйида», 6-аят),- дәрет алу уәжіп болады деген.
Рамазан айындағы парыз оразаны өтеп болған соң, Шәууәл айынан бастап Алла Тағалаға нәпіл ғибадаттар арқылы жақындай түсу мүмкіндігі туады.
Бұл оразаны сол айдың ішінде кез келген күні үзбей бірінен кейін бірін немесе үзіп-үзіп ұстауға болады. Бірақ айттың артынша кезекпен дереу бәрін ұстаған абзал.
Бұл оразаны сол айдың ішінде кез келген күні үзбей бірінен кейін бірін немесе үзіп-үзіп ұстауға болады. Бірақ айттың артынша кезекпен дереу бәрін ұстаған абзал.
Әбу Аюбтан (р.а.) жеткен хадисте, егер кімде кім Рамазанның оразасын аяқтаған сон Шәууәл айында алты күн ораза тұтса, бір жыл ораза ұстағанмен тең болады делінеді. Бұл – Алла Тағаланың бізге берген ұлы Мейірімі. Аз ғана амал жасап, он есе сауап алу – жақсы табыс көзі және керемет келісім.
Айт – мұсылмандардың ұлы мейрамы. Ислам дінінде екі мереке бар. Ол Ораза айт және Құрбан айт мерекесі.
Өкінішке қарай, Рамазан бізбен қалай қоштасса, адамдарда ізгі амалдарымен, құлшылығымен солай қоштасып, арасын үзіп алып жатады. Алла Тағала уақыттың кейбір мерзімдерін, күндерді және айларды ардақтағаны әрі оларда жасалатын игі амалдар басқа уақыттарға қарағанда Алла үшін ұнамдырақ және сүйіктірек болатынында күмән жоқ.
Шүкір етуші әрі жомарт байлар мен сабырлы және намысқой кедейлер адамгершіліктің абыройы мен иләһи ризашылықта бір қатарда болады. Ал, тәкаппар, сараң байлар мен сабырсыз жәнесоның салдарынан міндетсінген, жағдайын алға тартып Аллаға қарсы келген пақырлар Исламда қор көріліп да айыпталған.
Зекет беруде және садақа таратуда әдепті болу өте маңызды. Мәселен, садақа беруші кісі садақа берерінде алған кісіге алғаны үшін рақмет айтатындай сезімде болу керек. Өйткені, алған кісі берген кісінің парызын өтеуіне себепші болып, сауапқа жеткізіп отыр. Сонымен қатар, берілген садақалар берген кісіге аурудан және пәлекет келуіне бөгет болады.
Пітір садақа беру – ораза айт күні таң намазының уақыты кіргенде міндет болады. Сол күні кешке дейін беріп үлгеру керек. Немесе Ораза айтқа дейін, Рамазан ішінде берсе де саналады. Дәл айт күні беру шарт емес. Мысалы, оразаның соңғы он күнінде, қадір түнінде т.б.
Қағида бойынша, зекет пен пітір садақалары мешіт құрылысына берілмейді. Өйткені зекет пен пітірде басты шарт "тәмлик ", яғни, мұқтаж жанның иелігіне беру.
Алла Тағала: «Алтын-күмістен қазына жинап, оны Алла жолында жұмсамағандарды күйзелтуші азаппен сүйіншіле. (Қиямет) күні олар (яғни алтын-күмістері) тозақ отына қыздырылып, мұнымен олардың маңдайы, бүйірі және арқасы үтіктеледі де, (оларға): «Міне, мынау – өздерің үшін жиғандарың. Ал енді жиғандарыңның (дәмін) татыңдар» (деп айтылады)» , – деген.
Зекет ақшасын өзінің ата-анасына, балаларына бере алмайды. Өйткені, оларға беруі өзіне қайта алумен тең.
Игілік мағынасында адамдардың басқаларға жақсылық жасаған кездегі олармен қарым-қатынасын түсінуге болады.
Абдуллаһ ибн Омардан (Алла әкесі екеуіне разы болсын). Ол:
Игі қажылықтың мұсылманның жеке басына және қоғамға тигізер пайдасы да өте көп.
Қажылық пен умраны атқаруды тоқтататын кедергілер мыналар:
Біреудің атынан да Умра қажылығын жасағысы келетін мұсылман бір барғанда екі бөлек Умра қажылығын жасай алады. Бірі – өзінің атынан. Екіншісі – жақынының атынан.
Ихрамға кіргеннен кейін хайызы келген әйел заты «тауаф» ғибадатынан өзге расімдерді орындай береді. Хайызды кезінде тауаф ғибадатын орындау – харамға жақын мәкруһ болып табылады.