24
Сс, Қаз
16 Жаңа

Соңғы мақалалар

Бүгінде әлемді алаңдатқан экстремизм мен терроризм мәселесі біздің еліміз үшін де шетін тақырып еместігі белгілі. Жүздеген ұлттар мен этностың, бірнеше дәстүрлі конфессиялардың басын қосқан еліміздің ерекшелігін теріс мақсатта пайдаланғысы келетін топтардың төбе көтермей қалмасы да айқын. 

Осман ибн Аффан (р.а) өмір сүрген заманда бір әйел тұрмысқа шығады. Сөйтіп қосылғанына алты ай өткеннен кейін ол балалы болады.

Биылғы ашура күні, яғни Мухаррам айының оныншы жұлдызы қыркүйек айының 30-на тура келеді.

Алла Тағала – әрдайым сырлар мен сыбдырларды Естуші, жасырын мен әшкерені Көруші, жүректер мен жағдайлардан Хабардар. Дей тұрғанмен, Жаратушымыз кейбір уақыттар мен жағдайларды ардақты етті әрі сол уақыттарда жасалатын құлшылықтар, дұғалар Алла үшін басқа уақыттарға қарағанда артығырақ әрі сүйіктірек.  Бұл жасалған дұғалардың қабыл болу мүмкіндігі де жоғары.

Имам Ахмед ибн Ханбал (р.а) әрдайым ұстазы имам Шафиғиге (р.а) дұға жасап: "Раббым Алла! Ұстазым Мұхаммед ибн Идристан (р.а) разы бол", - дейді екен.

Аманат сөзінің асыл дінімізде алар орны ерекше. Осы бір ғана сөз адамның Алламен қандай байланыста екенін, оның ақыреттегі есеп-қисаптан қаншалықты қорқатынын көрсетеді. Аманат дегенде бірден қиянат сөзі еске түседі. «Аманатқа қиянат жүрмейді» деген халық даналығы да бар. Бұл туралы қасиетті Құран Кәрімде Алла Тағала: «Біз аманатты көктерге, жерге және тауларға ұсындық. Олар мұны қабылдаудан бас тартты, (жауапкершілігінен) қорықты. Оны адам қабыл алды. Шынында, ол – өте залым әрі надан», – дейді («Ахзаб» сүресі, 72-аят). Осы жерде адамның қабыл алған аманатының ауырлығы және оны орындау өте қиын екендігі меңзелген. 

         Расында Алла Тағала жер бетіне Құран Кәрімді түсіріп адамдардың жүректерін бір-біріне жібітті, араларын  إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ (Расында иман иелері бауырлар) деген ақиқатпен бауырластырды. Бұл ақиқат әрі қарай отбасын, қоғамды, діндес адамдарды одан әрі тығыз байланыстырды. Әділдік, ынсаптылық, мейірімділік сынды болымды сипаттар белең алып, адамзат бұрын соңды көрмеген кемел қоғамға куә болды.

Әрбір мұсылман адамның өзі сияқты мұсылмандарға қарсы міндеттері бар, ақылары бар. Ислам діні ізбасарларына өз міндеттерін орындауларын бұйырып, оған ерекше көңіл бөлулеріне әмір етеді. Мұсылман адам өзгелердің ақыларына жауапкерлікпен қарауы керек. Бұл міндеттер мұсылманның жеке басымен, не өзге мұсылман бауырымен де байланысты болуы мүмкін.

Бірде бір шәкірт ұстазына өмірлік сабақ болып қалатын өсиет сұраған екен, сонда ұстазы оған: «Ендеше саған дүниең мен ақыретіңе бірдей пайдалы, алғашқыларға де кейінгілерге де айтылған өсиетті айтайын» деп Алла Тағаланың мына аятын оқып берген екен:

Қазақ дәстүрінде жүкті келіншектерге қатысты ырым-тыйымдар, салт-ғұрыптар аз емес. Аяғы ауыр келінге көзі қарақты енелер ерекше күтім жасаған, үлгі-өнеге көрсеткен. Мәселен, ауыр жұмыс істетпеген, түнде суға жібермеген, шошынып қалмауын қадағалаған, көңіл-қабағына қарап ренжітпеуге тырысқан. Дәмді, жеңіл тамақтар жасап берген. Мезгілінде тумайды деп, түйе етін жегізбеген, нәресте кіндігіне оратылып қалады деп арқан аттатпаған. Айта берсек, көп. Бірақ бала көтерген әйелге жасалатын ең алғашқы жөн-жоралғы – «Құлақсүйінші» мен «Құрсақтой» екені ұмытылып бара жатыр. Бұл туралы салт-дәстүрді насихаттаушы, Бауыржан Момышұлының келіні Зейнеп Ахметова "Aikarakoz" cайтына  былай жазған екен:

Бауыржан Момышұлы 1942 жылы «Жауынгерлік қасиеттерді тәрбиелеу туралы ойлар» деген жалпы тақырыпта жеке басынан өткен ауыртпалық пен қиыншылықтардың, жеке солдат пен тұтас жауынгерлік ұжымдардың  ұрыс қимылдарының қорытындыларын жинақтап жазуға әрекет жасаған. Сол шақта Қазақ ССР-ы Халық комиссарлары советінің председателі Н.Оңдасыновқа жазған хатынан үзінді ұсынамыз.

«Келген қонаққа дәм бермеген үйдің ырысын шайтан жейді».

Мәшһүр Жүсіп Көпеев

Жойқын жарылыс (big bang) теориясы дұрыс па? Оны Құрандағы «біртұтас» пен «ажырау» деп тәпсірлеуге келеме? Әлем әуелде тығыз тоқылған тоқыма сынды болып, кейіннен жіптері ыдыраған күйге ауысты деушілердің сүйенген жаңа ақиқаттары не?

Сүннетке отырғызу – әрбір мұсылман баласына таныс ұғым. Ұл баласы бар әрбір мұсылман отбасы ұлдарын сүннетке отырғызып, оны «мұсылман болуыңмен», «жігіт, ер-азамат болуыңмен» деп құттықтап жатқанын жиі естіп жатамыз.

Зәйтүн – Құран Кәрімде аты аталған қасиетті жеміс. Алла Тағала «Тин» сүресінде онымен ант етіп:

«Інжірге және зәйтүнге серт! Синай тауына серт! Сондай-ақ осынау тыныш, бейбіт шахарға серт! Шүбәсіз, біз адам баласын ең көркем, ең керемет бейнеде жараттық» (Тин 1-4) деген. Жалпы зәйтүн  мен оның ағашы туралы Құранның жеті жерінде зікір етіледі.

Болашақ жар, аяулы ана атанатын қыз-келіншектер Жәннатта жеңіл жетудің жолы – ерінің разылығын алуда екенін білуі керек. Әбу Һурайраның (Алла оған разы болсын) сөзінен Алла Елшісінің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) былай дегені жеткізіледі: «Егер әйел бес уақыт намаз оқыса, Рамазан айында ораза ұстаса, ар-намысын қорғайтын болса және күйеуін тыңдайтын болса, оған: «Жәннатқа қалаған қақпаң арқылы кір», – деп айтылады». (Ибн Хиббан 1296.«Сахих әл-жәми’» 660). Бұл хадисте Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) әйелдің күйеуіне бағынуын намаз және ораза секілді маңызды құлшылықтармен бір қатарға қойды. Және осыған сәйкес, егер әйел күйеуіне бағынбайтын болса, демек, ол бұл үлкен игіліктен мақрұм қалады. Ал салиқалы мұсылман әйелге Алланың разалығы мен сегіз қақпа арқылы Оның Жәннатына кіруден басқа тағы не керек?!

Бойжеткеннің түбінде табан тірейтін аялдамасы – бір әулеттің келіні болу. Ардақты Пайғамбардан (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Қандай әйел ең жақсы болып табылады?» деп сұралғанда: «Күйеуі оған қарағанда, ол оны қуантатын; ол оған әлдебір нәрсе бұйырса, оған мойынсұнатын; және оның өзінен немесе оның мүлкін жаратуында күйеуіне бір нәрсе ұнамаса, оған қарсы келмейтін әйел» деп жауап берген (Ахмад, Нәсаи).

Тұрмысқа шыққан әйелдердің көп ұзамай күйеулеріне шағымдануы жиі байқалады: ол өзгеріп кетті, бұрынғыдай емес, сүйіп қосылған кездегідей аялап жақсы көрмейді, көңіл бөлмейді, бұл не деген қатаңдық? Тағы сол сияқты кете береді. Әйел өткен қателіктерді еске түсіріп, күйеуін кіналайды. Мұндайда әйелдер алдымен өз іс-әрекеттерін ой-елегінен өткізген жөн. Сіз шынымен күйеуіңізді бақытты етіп, оның жүрегін жаулағыңыз келе ме? Арадағы махаббат өшпеу үшін не істедіңіз? Отбасылық өмірдің бақшасын жайқалту үшін бірқатар кеңес ұсынайық.

Шектен шығып, асыра сілтеушілердің алға тартқан мәселелерінің тағы бірі – олардың өз бетімен беталды пәтуа беруі.

Біріншісі – шариғаттың бізге міндеттегені имамдардың сөздеріне емес, Құран мен сүннетке еру керек деген қайшылық. Бұның жауабы:

Шектен шыққандарды қоғамнан оқшаулайтын ендігі бір қателіктері – төрт мазхабты жоққа шығарып, оған ергендерді айыптап, кемсітулері. Бұл белгілі төрт мазхаб – имам Абу Ханифа, имам Малик, имам Шафиғи, имам Ахмад (р.а) сынды имамдардың мазхабтары. Төменде еру (тақлид) ұғымына түсінік бере отырып, олардың осы тұрғыда мұсылмандарға қырғидай тиюіне себеп болған мәселе мәніне үңілеміз.

Жастар жат ағым жетегіне неліктен тез түседі? Дәстүрлі діни ұстаным қайтсе нығаяды? Діни білікті кадр даярлауда қандай кемшіліктер бар? Рухани жаңғыру жолында өткеннен өнеге алып, өміршең мұраларды ұрпаққа үлгі етіп, керітартпа ұғымдарды жадымыздан өшіру үшін қандай жоспар құру қажет? Бүгінгі қоғамдағы діни ахуалға, дін саласын реттеуге қатысты дінтанушы, философия ғылымының кандидаты Кеңшілік Тышханұлы өз пікір-пайымын білдірді.

Қоғамда әртүрлі ағымдар пайда болғалы, діннің төңірегінде дау көбейіп жатыр. Қазіргі сәләфилер, уахабилер, тәкпіршілер болсын, жалпы халықтың діннен бейхабарлығын өздерінің пұшайман пиғылдарына пайдаланумен келеді. Салдарынан жамағат мәзһаб пен ақидада, Құран мен хадисте, парыз бен сүннет амалдарында жаңылысып жатқан жайы бар. Оған адамның өзі де кінәлі. Мешіт тұрғанда, мешіттің ішінде имамдар отырғанда, оларға бармай, жолдағы «диуаналардың» арам айтағына сеніп, одан қалса солардың жетегіне еріп кете береді.

Құлшылық артық па әлде білім бе? Бізге кейбір мұғалімдеріміз: «Алла тағаланың алдында білімді адам құлшылық жасаушыдан артық»,– деп намаз оқитындарды кемсіткендей сыңай танытады. Бұған не дер едіңіз?

Сұрақ:

Салам алейкум, Құран Кәрім мұсылман еместермен дос болудан тыяды ма?

1-сұрақ: Бақсы мен балгердің қандай айырмашылығы бар?

Жауап: Бақсылық ертедегі шаман дінінен қалған ұғым. Eжелгі түсінік бойынша бақсы деп тылсым әлеммен, соның ішінде «ата-баба рухтармен», жындармен байланыс жасай алатын, тәуіптік яки адамды түрлі әдіс-тәсіл арқылы емдеумен айналысатын адамды атаған.

Сұрақ:

Ассалаумағалейкум. Құранда немесе хадистерде - жердегі табиғи ресурстардың, пайдалы қазбалар және олардың аяқталып қалуы жайлы жазылған ба?

Advertisement

Ауа райы

Astana Kazakhstan Windy, 0 °C
Current Conditions
Таң атуы: 7:54 am   |   Күн батуы: 6:2 pm
55%     57.9 km/h     32.286 atm
Forecast
Сс Төмен: -2 °C Жоғары: 7 °C
Ср Төмен: -3 °C Жоғары: 0 °C
Бс Төмен: -3 °C Жоғары: -1 °C
Жм Төмен: -3 °C Жоғары: 5 °C
Сб Төмен: 0 °C Жоғары: 5 °C
Жс Төмен: -1 °C Жоғары: 1 °C
Дс Төмен: -1 °C Жоғары: 7 °C
Сс Төмен: 1 °C Жоғары: 5 °C
Ср Төмен: 0 °C Жоғары: 6 °C
Бс Төмен: 0 °C Жоғары: 10 °C

Асыл дініміз

Тор Тізім

Осман (р.а) халифа болып тұрғанында Басра қаласына Абу Муса әл-Ашғариді (р.а) әкім етіп жіберді. Ол ұлы сахаба (р.а) осы қалада ислам тарихында аты өшпес тұлғаларды тәрбиелеп шығарды.. Бұл тұлғалардың ішіндегі ең әйгілісі– Ъамир ибн Абдулла ибн Абдуқайс Басри. Ол Басрадан ұзақта өмір сүретін Абдуқайс тайпасында дүниеге келген табиғин. кейін Абу Муса (р.а) кетіп, орнына келген Басраның жаңа әкімімен келісе алмай, артынша Басрадан қуғындалды. Ет жеу мен үйленуден бас тартыпты, имамдарға қарсы шығыпты, жұма намазына бармайды екен деген жалалар жабылды. Шам қаласына қудаланған тұсында ондағы Муғауия (р.а) оның бұл жалалардан пәк екенін анықтап, бұл жәйттан Басра әкіміне хабар береді. Алайда Ъамир Басраға екінші рет қайта оралудан бас тартады.

Сағи (араб тілінде) – шапшаң жүру, жүгіру деген мағынаны білдіреді. Ал шариғаттағы терминдік мағынасы: Мәсжидул-Харам жақта орналасқан Сафа және Мәруа төбелерінің арасында Сафа төбешігінен бастап, Мәруада аяқтау шартымен төрт рет барып, үш рет қайтып келу.

Алдағы шаралар

Advertisement