Ислам тарихы

Діни мәселелерге жауапкершілікпен қараудың маңызы

«Алланың қасиетті қылған нәрселерін құрмет тұтып  ұлықтаса, Раббысының алдында өзі үшін қайырлы (іс  істеген) болады»(«Хаж» сүресі, 30-аят).

Жақсы және жаман мінез ақиқаты

Сен біліп алғайсың! Адамдар көркем мінездің ақиқаты мен мәні хақында көп айтқандарымен, оның негізін ашпады. Олар көркем мінездің жемісі жайында баяндады, бірақ оны зейінінде қалғанын айтып қана шектелді. Көркем мінездің шынайы шеңберін қамти алмады, әрі оның жемістері жайындағы әңгімені тамамдай алмады. Мысалы, Хасан әл-Басридің: «Көркем мінез – жылы жүзді болу, кеңпейілділік таныту және жәбір көрсетуден сақтану», – деп айтқаны сияқты. Әл-Уасити болса: «Көркем мінез – бір-бірімен жауласпау. Алланы таныған пенде ешқашан дұшпандыққа бармас болар», – деген.

Эрмитаждан қиындықпен қайтқан тайқазан

Қожа Ахмет Ясауи кесенесіндегі ерекше жәдігерлердің бірі – алып тайқазан. Біз бұл қазанның аңызын алыстан естідік. Санкт-Петербургке барып, жарты ғасырдан астам уақыт бойы Эрмитажда тұрып, үлкен қиындықпен Түркістанға қайтқан тайқазан туралы естімеу мүмкін бе?!

Мешітке кіру әдебін білеміз бе?

Әнәс (р.а.) жеткізген хадисте: «Расулалла (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм): «Расында, бұл мешіттер ішінде дәрет сындырып, яки басқа да жолдармен ластау үшін емес, Алланы еске алып (намаз оқып, уағыз-насихат айтып немесе тыңдап), Құран оқу үшін салынған», – деп айтты» – делінген (Муслим, таһарат 100).

Жеке адамдарға үйренуі парыз болған ғылым

Алланың елшісі (с.ғ.с.): «Ғылымды талап қылу әрбір мұсылманға парыз», – деп айтты. Сондай-ақ «Ғылымды қытайдан болса да талап ет», – деп ғылым іздеуге жігерлендірген.

Қожа Ахмет Ясауи кесенесінен ұрланған шырағдан

1989 жылы Қожа Ахмет Ясауи кешені “Әзірет Сұлтан” мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейіне айналды. Бұл игі істе де Өзбекәлі Жәнібековтің үлесі бар. Бүгінде музей-қорық құрамында Кесене, Қылует, Жерасты мешіті, Медресе, Шығыс моншасы, ортағасырлық Сауран қаласы, Күлтөбе, Хан ордасы, Рәбия Cұлтан бегім кесенесі секілді тарихы ерекше 137 ескерткіш бар. Ал музей қызметкерлері қорда 21 мыңнан астам жәдігердің барын айтады. Осының өзі көңіл қуантарлық болғанымен кесенедегі талай дүниенің қолды болып кеткені өкінішті.

Ахмет Байтұрсыновтың дінге байланған әліпбиі

ХХ ғасыр басындағы қазақ зиялыларының ең үлкен артықшылығы алғашқы білімді молдадан немесе медреседен алғандығы еді. Олардың барлығы діни сауатты болатын. Ахмет Байтұрсынұлының әр мақаласы, әр кітабы Құранның «Бисмиллахир-рахмани-рахим» деген сөздерімен басталғанын әдебиетші ғалым Айгүл Ісімақова да қуаттайды.

Имам Шәмілдің сәлеміне Пайғамбарымыздың (с.ғ.с) жауап беруі

ХІХ ғасырдағы Ресей патшалығының әлеуеті күшті болды, олар парсыларды да жеңді, түріктерді де жолынан ысырды. Олар Қытайға дейінгі елдерді биледі. Сербияны да, Моңғолияны да, Польшаны да өзіне қаратты. Тіпті Ұлыбританияның өзі «Ресей Кавказды алса, Үндістанға жол ашылады» деп қорқақтап отырды. Есірген Ресей бұл кезде: «Кавказды алсақ, жаңа Крест жорығын бастаймыз, қасиетті жерлерімізді қайтарамыз, әл-Ақсаны мұсылмандардан босатамыз» деп жатыр еді. Міне, осы кезде Алла тағала Кавказдан Шәміл атты арыстандай ұлды туғызды.

«Дамолдалық» дәрежеге жеткен қазақ ақыны

Ақыт қажы Үлімжіұлы туралы Қытай, Моңғол қазақтарындай емес, атажұрттағы ел аса көп дерек біле бермейді.  Немесе атын естігенімен, еткен еңбегінен хабарсыз. Ақыт қажыдай қажылық сапарын суреттеген адам кемде-кем.  Ақыт қажыдай Абайды түсінуге, оның өлеңдерін ақыл таразысынан өткізіп, халыққа жаюға ұмтылған адам кемде-кем.

Имам әл-Бұхаридың есте сақтау қабілетінің ерекшелігі

Имам әл-Бұхари біздің жыл санауымыз бойынша, 810 жылы, шәууал айының 11-жұлдызында жұма күні дүниеге келген. Толық аты-жөні – Мұхаммед ибн Исмаил ибн Ибраһим ибн Мұғира ибн Бардизбаһ әл-Бұхари әл-Жуғфи. Лақап есімі - Әбу Абдуллаһ. Әкесінен ерте айырылған оған діни тәрбиені Бұхара мешіттерінің бірінде имам болған атасы береді. Сонымен қатар, әл-Бұхаридың анасы да өте тақуа, діндар жан болыпты.