Тақлид және муқаллид

Тақлид дегеніміз – дәлелін білместен өзге бір адамның сөзін айғақ ретінде ұстану. Мәселен, Әбу Ханифаның сөзі бойынша дәретте бастың төрттен біріне мәсіх тарту парыз деу секілді.

Мәзһаб жайындағы сұхбат

Ғалым Мұхаммад Сағид Рамазан әл-Бути «Мәзһабсыздық» атты еңбегінде мәзһабты теріс көрушілермен болған пікірталастың қысқаша қорытындысын бере отырып былай дейді:

Тура жолда болуды анықтаудың қандай таразысы бар?

Егер «сәләф» сөзінің сөздік мағынасына келер болсақ «алдыңғы, бұрынғы» деген мағынаны білдіреді. Уақыт ағымына қарай әрбір өткен шақ кейінгілер үшін «сәләф» деп аталады.

Мәзһаб ұстанушылар сәләфус-салихиннен бөлек жолда ма?

Пайғамбарымыздың (с.а.у.) және сахабалардың әдет-ғұрып пен өмір жағдайларының өзгеруіне байланысты күнделікті іс-әрекеттерін өзгерткендігіне мысалдар көптеп кездеседі.

Ханафи мәзһабының жүйеленуі

Имам Әбу Ханифа өзі жеке бір кітап жазғандығы жайында әртүрлі көзқарастар бар. Бірнеше кішкене рисалелердің (кітапшалар) оған тән екендігі айтылуда.

Ижтихад шарттары мен қабілеттілік нормалары

Имам Шафий (р.ғ.) айтады: «Мына сипаттарға ие болған адамнан басқа біреудің Алланың дінінде пәтуа беруіне рұқсат жоқ. Яғни Алла кітабы Құрандағы аяттардың насих-мансухын, мухкам-муташабихін, аяттардың түсу себебін, Мәкки-Мәдәни екендігін білу; бұдан кейін хадистердің де дәл осы мәселелерін білу; одан кейін араб тілі мен араб шайырларының жазбаларынан Құран мен хадисті түсінуге қажетті мөлшерде білуі керек.

Ихтилаф – фиқһтың бай қазынасы

Бір жағынан ижтихадтағы болжамдардың әркелкілігі арқылы фиқһ байи түседі. Себебі әрбір пікір дәлелдерге, шариғи сенімді деректерге сүйенеді.

Мәзһабтардың құрылуының алғы шарттары

Сахабалардың алғашқы кезеңіндегі жағдайлар ғылыми-теориялық тұрғыда және тәрбиелік жолдарында жаңа кезеңге аяқ басты. Енді  сол жаңа кезеңге өтуге әсер еткен себептерге қысқаша тоқталайық.

Имам Ағзам Әбу Ханифаның фиқһы

Әбу Ханифа ұстаздарының әсіресе, Куфадағы фиқһ ғалымдарының дәнекерлігі арқылы хазіреті Омар, Али, Абдуллаһ ибн Масғуд және Абдуллуһ ибн Аббастардың ілімдеріне мұрагер болды.

Құран Кәрімде мәзһаб ұстану туралы айтқан ба?

Құран Кәрімде мәзһаб ұстану жайлы ашық бір аят жоқ және мәзһаб имамдары жайлы да айтылмаған. Алайда Құран Кәрімнің бізден бұрынғыларға, бізге және бізден кейін ақыретке дейін келетін барша адамзат баласына жіберілген қасиетті кітап екенін ұмытпағайсыз.