14
Дүйсенбі, Қазан

һижри

Бөкей Ордасындағы ислам дінінің мектептерде оқытылуы және медреселердің қызметі ( XIX ғасыр)

Білім беру тарихы - төл тарихнаманың бір саласы және ол тарих ғылымының дамуымен тығыз байланысты. Өткен ғасырларымызда білім беру жүйесінде Бөкей Ордасындағы білім жүйесі ерекшелігімен анықталады.

Мұсылман күнтізбесі жайында білуіңіз керек 5 дерек

Һижри жыл санағы санаулы елдерде ғана қолданылады, дегенмен һижри күнтізбесі барша мұсылмандар үшін маңызын жоғалтқан емес. Өйткені діни мейрамдар мен атаулы күндер осы күнтізбе бойынша тойланады.

Қажылық пен умраның 3 айырмашылығы

Қажылық пен умра құлшылықтың бірдей түрі деуге келмейді. Соған қарамастан, ол екеуі бір жерде жасалады, бірақ негізінде екі құлшылық бір-біріне ұқсамайды. Умраны көбінесе «кіші қажылық» деп атайды, бұл жердегі мақсат – парыз болған қажылықтың маңызы мен мәнін көрсету. Қажылық та, кіші қажылық та Меккеге сапармен басталып, ихрам кию, Қағбаға тауап ету, Сафа мен Маруа жоталары арасында жүгіру және шаш алу секілді бірқатар діни ғұрыптармен ұштасады. Алайда бұл екі құлшылықтың ұқсастықтары осы амалдармен аяқталады.

Қажылық уақытындағы ең маңызды күндердің бірі – Арапа күні. Бұл күн Зүл-хижжә айының 9-шы жұлдызында, құрбан  айттан бір күн бұрын болады, яғни биылғы жылы Арапа күні 31 тамыз күніне түседі. Бұл күні қажылық парызын өтеуге барған кісілер түс ауғаннан кейін ертеңгі (айт күні) таң намазына дейінгі аралықта Арафат тауына бір мезет тұрақтайды.

«Арафа» немесе «арапа, арапат» деп білінетін күн біздің қазақ халқымызда айт мерекесіне дайындалатын, дастарханға түрлі тәтті тағамдар пісіріліп, үй тазаланып, қонақтарды күтуге әзірленетін күн ретінде білінеді.

Шәкерім Құдайбердіұлы: Қаж туралы

Қаж қылуға жол қаражатына да һәм үй ішінің нәпақасына да малы жетерлік байларға ғұмырында бір мәртебе қаж қылмақ парыз және жол аманшылық болмақтығы шарт.

Қазақтың әйгілі 5 қажысы

Қажылық - мұсылман бес парызының соңғысы. Қазақ жеріне Ислам дінінің келуі Қарахан дәуірінен басталды десек, қажылық туралы деректер XVIII ғасырдың екінші жартысынан бертін сақтала бастаған.

Жақсылық жайында жасқанбай сөйлейік

Мейірім мен жанашырлық болмаса болмаса бұл дүниедегі не нәрсе де мәнсіз, әрі суық сезіліп тұратыны шындық.  Мұндайды қазақ атамыздың: «Жылуы жоқ жүрек – құр кеуде», «Мейірім барда, мұңдық жоқ» немесе «Жайылым болмаса, мал азады,  қайырымы болмаса, жан азады» деген нақыл сөздерінен де көруге болады.

Мінсіз болу мүмкін бе?

Әуелі, өмірден мысал. Әдетте білім алушының үш түрі болады. Біріншісі ынта-жігермен оқып дайындалып, жетістікке жетеді. Екіншісі қанша дайындалса да, емтиханнан сүрінеді, бірақ қол қусырып, үмітін үзбестен, әрі қарай оқып, өзін-өзі әрі қарай жетілдіреді. Ал, үшіншісі болса, ештенені дайындамайды, сәттілікке сенім артып жүреді де, соңында сәтсіздікке ұшырайды...